This is alternative content.

translate.google.com:

Wisła >> Wisła / O Wiśle >> Historia Wisły

 
Historia Wisły

 

 

Wisła ma około 400 lat.

Powstała na przełomie XVI i XVII wieku i od początku istnienia związana była ze Śląskiem Cieszyńskim, krainy stanowiącej południowy skrawek Śląska.

 

Najstarsze dokumenty dotyczące Wisły pochodzą z 1615 r. oraz 1619 r. 


Pierwszy z nich to dokument księcia cieszyńskiego Adama Wacława z 7.10.1615 r. dotyczący rozgraniczenia gruntów książęcych od dóbr szlacheckich Marcina Klocha.

W tym czasie Wiśle nie funkcjonuje żaden folwark. Wieś należy do książąt cieszyńskich więc ustroński szlachcic do nich zwraca się z prośbą o rozgraniczenie ziem szlacheckich i książęcych. Granica tych dóbr przechodziła na Ustroniu Polanie. W dokumencie jest mowa o Obłaźcu, Bukowej, Szymkowie i o Slepej Dobce.

Drugi dokument z 1615 roku to list książęcego urzędnika, cieszyńskiego burgrabiego Fryderyka Frelicha z Lichtenburgu skierowany do wójta w Cisownicy z poleceniem, aby wysłał ludzi do osadników z Wisły po gonty. Dokument ten wskazuje, że w tym czasie w Wiśle przebywała pewna liczba osadników trudniąca się ciesielstwem, ale z powodu niewielkiej liczby nie tworzyli oni jeszcze osobnej wsi skoro polecenia wydawał wójt Cisownicy.

Kolejnym dokumentem jest księga podatku wojennego z lat 1619-1624 r, gdzie w spisie podatkowym księstwa cieszyńskiego z 1619 roku jest zapis ,,Wieś Wisła w górach, którą niedawno zaczęto budować i tylko z jednym nowo urządzonym tartakiem ; od chłopów z ziemią, których jest 17, należy się 1 talar i 6 groszy'

Nazwa miejscowości w najstarszych dokumentach występuje w liczbie mnogiej „na Wislach” lub „Wisly”. Szczególnie ta pierwsza forma była jeszcze stosowana na początku XX wieku. Świadczy to o tym, że nazwę kojarzono z dużym, rozległym terenem bez określonego centrum, a także z faktem, że rzeka Wisła ma odnogi.

W dziejach Wisły można wyróżnić pięć zasadniczych okresów powstania:

- okres Piastowski 

- okres rządów Habsburgów

- okres II Rzeczpospolitej

- okres wojny i okupacji

- okres po 1945 roku

OKRES PIASTOWSKI

 

Sercem Śląska Cieszyńskiego było Księstwo Cieszyńskie, którym od około 1290 r. do 1653 r. rządziła lokalna linia Piastów. Z uwagi, że na prawie połowie jego terytorium znajdowały się zalesione i niedostępne góry księstwo należało do biedniejszych państewek śląskich. Stałe osadnictwo ograniczało się do końca średniowiecza na terenach nizinnych. Jednak w XVI w. wszystkie ziemie w księstwie cieszyńskim na terenach nizinnych nadające się do uprawy były już zajęte i w większości rozdane panom feudalnym za różne usługi. Jedynymi terenami niezagospodarowanymi których właścicielami byli cieszynscy książęta były Beskidy. Książęta borykający się stale z zadłużonym skarbcem zainteresowani byli każdą możliwością uzyskania dodatkowych dochodów. W tym czasie beskidzkie lasy były miejscem pozyskiwania drewna, do celów budowlanych i opałowych. Drewno było również często formą wynagrodzenia feudałów czy książęcych urzędników za różne wobec nich zobowiązania. Drewna w tych czasach nie brakowało,ale wartość miało niewielką, książę natomiast  potrzebował gotówki. Dlatego też sprawujący władzę skorzystali z szansy jaką dawała im kolonizacja wałaska lub też na prawie wałaskim.   

Proces kształtowania się wsi rozwijał się w efekcie dwóch podstawowych nurtów osadniczych.

Pierwszy następował wzdłuż rzeki Wisły od strony Ustronia. Należy go łączyć z wyrębem drewna, bowiem drwale pozyskując drewno na potrzeby zamku książęcego w Cieszynie jednocześnie się osiedlali zakładali gospodarstwa. Osadnicy poza pracą przy wyrębie drzew i dostarczaniem gotowych gontów na dwór książęcy do Cieszyna zobowiązani byli do płacenia czynszu za ziemię, dostarczania naturaliów (mięsa,sera,ryb), pilnowania lasu i innych posług.

Drugim elementem osadniczym pierwotnej Wisły było pasterstwo na sposób wałaski. Część pasterzy zwanych Wałachami wypasających owce na górskich polanach przybyła na obecne tereny łańcuchem Karpat z terenów obecnej Rumuni i dawnej Jugosławi. Wołosi przynieśli ze sobą umiejętności,  które pozwalały przetrwać w trudnych górskich warunkach oraz sposób gospodarowania w górach w oparciu o pasterstwo, głównie owiec oraz przetwórstwo owczego mleka i wełny. Podstawą ich działalności były tzw. sałasze, spółki pasterskie, które tworzyło kilku lub kilkunastu właścicieli owiec łącząc swoje stada wspólnie dbając o ich wypas i inne potrzeby. Przy ich sposobie gospodarowania podstawową sprawą było posiadanie pastwisk dla owiec  za które musieli płacić księciu, właścicielowi dotąd niezagospodarowanych terenów górskich. Wałaski sposób gospodarowania został stopniowo przejmowany przez część miejscowej ludności, która również podejmowała się pasterstwa.  Kultura pasterska i szałaśnictwo stało się podstawą bytu miejscowej ludności.  Beskidy stały się wtedy terenem przynoszącym władcom cieszyńskim dochody, zwłaszcza gotówkę, bo dziesięcinę od owiec pobierano w pieniądzu lub w sztukach owiec, które można było łatwo sprzedać. Od każdej sztuki wypasanego wołoskiego dobytku księżna Elżbieta Lukrecja nakazała pobierać 9 groszy. 

Ważna data związana z historią Wisły to rok 1643, kiedy księżna Elżbieta Lukrecja zatwierdza prawne powstanie wsi na Wislach. Z jej polecenia wieś Wisła została wpisana do urbarza komory książęcej, który określał powinności poddanych wobec księcia z tytułu użytkowania ziemi będącej jego własnością. 

W tym czasie wieś zamieszkiwało prawie 60 rodzin, a ilość owiec wypasanych w górach przez Wałachów urzędnicy książęcy wyliczyli w sumie na 10 tys sztuk w 30 sałaszach.

 

Okres rządów Habsburgów

 

W 1653 roku umiera ostatnia księżna z rodu Piastów Cieszynskich Elżbieta Lukrecja . Ponieważ nie miała potomków całe księstwo cieszynskie przechodzi w ręce Habsburgów. Dlaczego Habsburgów? Otóż od 1327 roku książęta cieszynscy uznawali zwierzchność lenną królów czeskich, a królami Czech w tym czasie byli Habsburgowie.

 Pastersko-rolniczy charakter zaczął się zmieniać pod koniec XIX wieku. Wtedy też nastąpił stopniowy rozwój Wisły.

W 1824 r. wzniesiono murowany budynek szkoły istniejący do dziś a w 1837 r. wybudowano drogę łączącą Wisłę z Ustroniem.

Wisła jako miejscowość wypoczynkowa zaczęła istnieć w drugiej połowie XIX wieku. Za odkrywcę Wisły jako letniska uznaje się pochodzącgo z Radomia Bogumiła Hoffa. Zachwycony jej urokiem zaczął ją propagować wśród przyjaciół i w prasie. W 1885 r. wybudował pierwszą willę wypoczynkową Warszawa. Do Hoffa dołączył wkrótce znany warszawski uczony, filozof i parapsycholog dr Julian Ochorowicz. Wspólnie wybudowali drewniane wille m.in. Placówkę i Sokół. Zostały zaprojektowane przez syna Bogumiła Hoffa - Bogdana. 

Dzięki staraniom Bogdana Hoffa w 1911 roku uruchomiono nowoczesne kąpielisko.

Do Wisły zaczeli przybywać przedstawiciele ówczesnej polskiej inteligencji jak: Władysław Reymont, Bolesław Prus, Władysław Orkan, Maria Konopnicka.

Rozwój miejscowości na szeroką skalę nastąpił w okresie międzywojennym do roku 1939. Szczególnie lata 30. XX wieku były złotą dekadą Wisły. W miejscowości nastąpił rozwój ruchu budowlanego.

Okres II Rzeczpospolitej

 

 W tym czasie wzniesiono budynek Urzędu Gminy z pocztą, Dom Zdrojowy z salą kinową, nową szkołę, skocznię narciarską w Łabajowie, wybudowano park kąpielowy na prawym brzegu Wisły którego centralną część stanowił basen wraz z pawilonem rozbieralni i kawiarni. Latem 1935 roku ukończono budowę trzech kortów tenisowych które zimą służyły jako ślizgawka. W latach następnych przy budynku kawiarni w miejsce 3 metrowej drewnianej wieży wniesiono nową 10 metową żelbetonową wieżę do skoków. Do użytku oddano drogę z Wisły do Istebnej. Wybudowano kolej żelazną z Ustronia do Wisły Głębiec, wiadukty kolejowe w Dziechcince i Łabajowie, przeprowadzono regulację rzeki. W latach 30-tych zbudowana została nowa droga na Kubalonkę oraz Zameczek Prezydenta RP na Zadnim Groniu. Budowa lini kolejowej oraz rozbudowa sieci drogowej przyczyniły się do liczniejszej frekwencji tutystów i wczasowiczów. W latach 1927-1937 uruchomiono autobusowe połączenie Cieszyna z Wisłą, Istebną i Katowicami. Wisła nabrała cech uzdrowiska. Z czasem Wisłę zaczęto promować nie tylko jako letnisko, ale również jako ośrodek sportów zimowych.Coraz modniejsze zaczynało być narciarstwo. Istniała nawet szkoła narciarska zorganizowana przez Śląski Klub Narciarski. W zimie organizowano zawody narciarskie, a latem pływackie i tenisowe. W parku istniały dwa ogólnodostępne boiska do koszykówki. Na serpentynach nowo wybudowanych szos organizowano rajdy samochodowe i motocyklowe. W popołudniowe czwartki i niedziele czas letników wypoczywających w parku umilała orkiestra wojskowa, a w kawiarni Domu Zdrojowego organizowano wieczorem dancingi.W sezonie letnim Miejscowe Biuro Ligi Popierania Turystyki organizowało autobusowe i konne wycieczki po okolicy. Usprawnienia komunikacyjne sprawiły, że zwiększył się ruch turystyczny. Zaczęto budować nowe wille i pensjonaty w Wiśle. Pod koniec lat 30. XX wieku było już ich około 160. Coraz więcej ludzi chodziło na wycieczki w góry. Zakwaterowanie zapewniały schroniska na Stożku (975 m n.p.m.), Baraniej (1214 m n.p.m.), Soszowie (763 m n.p.m.), Kozińcach (775 m n.p.m.) oraz Czantorii (995 m n.p.m.). 

 Lata wojny i okupacji

Okres okupacji należał do najtragiczniejszych w historii Wisły. Większość pensjonatów zajeło wojsko a wiele rodzin deportowano w głąb Rzeszy. Po roku 1945 większość pensjonatów upanstwowiono. 

Po 1945 roku

 

W 1962 roku Wisła otrzymała prawa miejskie. Nastąpił postęp w rozwoju turystyki. Zaczeły powstawać domy wypoczynkowe w Głębcach, Malince, Jarzębatej, Parteczniku i na stokach Bukowej.

W 1968 roku oddano do użytku drogę do Szczyrku przez Salmopol a kilka lat później powstał nowoczesny ośrodek zdrowia. W latach 90-tych XX wieku powstało wiele prywatnych kwater i pensjonatów.

Dzisiaj Wisła jest jednym z najbardziej znanych i najchętniej odwiedzanych miast wypoczynkowych na południu Polski. 

wykonanie: netidea.pl
Strona główna | Mapa strony | Użytkownicy online: 14
  • Noclegi Wisła centrum
  • Tanie noclegi w Wiśle
  • Wisła pokoje gościnne
  • Pokoje Wisła tanio
  • Tanie apartamenty Wisła